Saman som kyrkje i heile verda

 

Eg er spent. No er me i gang igjen med aksjonen «Saman som kyrkje i heile verda», som skal gå frå Kristi himmelfartsdag til Sankthans. 

Eg er spent på kor mange fleire sokn me får med oss frå Møre i år. Kor mange lokalkyrkjelydar som vil laga ein digital innsamling og visa fram misjonsprosjektet sitt på nettet. I fjor var det berre 11 av 95 sokn som rakk å bli med, for aksjonen kom litt seint i gang. I år har me betre tid på oss, og me har fått ut informasjon ein god del breiare, så eg har tru på at det blir mange fleire kyrkjelydar med dette året.

Denne aksjonen er meir enn ei pengeinnsamling. Det hjelper oss også til å sjå at me er ein del av ein mykje større samanheng. Me høyrer saman med kristne over heile verda. Kvar for oss er me ein liten kvist på det store treet som er Guds rike, det som ein gong var eit frø som blei lagt i jorda ein stad i Midtausten, og som no breier greinene sine ut over alle kontinent. Misjonsavtalane er ein reiskap for å knyta oss saman med kristne i andre delar av verda.

Som misjonsrådgivar i Møre bispedøme er dette ei av dei viktigaste arbeidsoppgåvene mine. Å hjelpa lokalkyrkjelydar til å løfta fram misjonsavtalane sine. Og å inspirera fleire sokn til å få slik avtale. Me ligg faktisk litt under snittet her i Møre. Berre rundt 70% av sokna har misjonsavtale, mot 80% i heile landet. Kanskje denne aksjonen kan få fleire sokn til å få lyst til å inngå avtale?

Kyrkja sitt globale oppdrag

 «Den norske kirke tilhører Guds verdensvide kirke, en universell, grensesprengende og inkluderende kirke. Den treenige Gud har sendt kirken for å dele evangeliet i ord og handling». Slik byrjar forslaget til vedtak i saksframlegget til Kyrkjerådet sitt møte denne veka. Saka «Kirkens globale oppdrag» skal seinare handsamast i Kyrkjemøtet i år.

Kyrkjerådet vil at kyrkja sitt globale oppdrag skal styrkast. Fleire skal kjenna at dei høyrer til i eit verdsvidt fellesskap, så dei får lyst til å engasjera seg i økumenisk og internasjonalt arbeid, inkludert misjon (eller det som me tradisjonelt har kalla for ytremisjon). Misjon blir her på ein god måte sett inn i ei heilskapleg ramme.  Forslaget til vedtak har åtte punkt, som alle har både eit lokalt og globalt perspektiv. Nedanfor følgjer sjølve vedtaksforslaget, og lenker til saksutgreiinga, for dei som er interesserte i å lesa meir.

  Kirkerådet anbefaler Kirkemøtet å fatte følgende vedtak:

 Den norske kirke tilhører Guds verdensvide kirke, en universell, grensesprengende og inkluderende kirke. Den treenige Gud har sendt kirken for å dele evangeliet om Jesus Kristus i ord og handling. Dette oppdraget utfører Den norske kirke sammen med andre kirker og kristne i Norge og i hele verden. Kirken får delta i en verdensvid tjeneste i forvandlingens og forsoningens tegn.

 Den norske kirke vil utføre sitt globale oppdrag ved å:

 1.      døpe mennesker inn i en lokal menighet og samtidig inn i et verdensvidt fellesskap, hvor Jesus Kristus knytter den døpte sammen med alle kristne, og sender ut for å forkynne evangeliet i ord og handling

2.      feire gudstjenester med liturgier, bønner, salmer og kunst som knytter sammen i et økumenisk og globalt fellesskap

 3.      synliggjøre kirkens enhet og vitnesbyrd i Norge og i verden

 4.      forkynne evangeliet om frelsen i Jesus Kristus og bidra til å bygge og utruste menigheter og kirker over hele verden

 5.      formidle Guds kjærlighet til alle mennesker og alt det skapte, gjennom kirkens diakoni og samarbeid med ulike aktører

 6.      vise respekt og nestekjærlighet overfor alle mennesker, uansett hvilken tro eller livssyn de har, og samarbeide med andre for å løse menneskehetens felles utfordringer

 7.      styrke kirkens kompetanse og stimulere til teologisk refleksjon og nytenkning

 8.      kommunisere og samarbeide godt, internt i kirken og med eksterne partnere, samt utvikle tjenlige strukturer som setter kirken bedre i stand til å utføre det globale oppdraget.

 

Heile saksutgreiinga kan lesast her: https://kirken.no/globalassets/kirken.no/om-kirken/slik-styres-kirken/kirkeradet/2021/januar/kr_07_0_21_den%20norske%20kirkes%20globale%20oppdrag.pdf

Elles ligg alle sakene til møtet i Kyrkjerådet her: https://kirken.no/nb-NO/om-kirken/slik-styres-kirken/kirkeradet/saksdokumenter-og-vedtak/kirkeradets-mote-28.-29.-januar2021/

 

 

Dei tørre tala talar

 Januar er månaden for statistikk i kyrkja vår. Eg har sett litt på misjonsstatistikken i Møre. Talet på misjonsavtalar i Møre bispedøme held seg stabilt, men det er store forskjellar både mellom organisasjonane og mellom dei seks prostia i bispedømet.

70 av 96 sokn i Møre bispedøme har misjonsavtale (73%). 65 av desse har avtale med ein av dei 7 organisasjonane i SMM (67,7%). Totalt er det likevel 77 misjonsavtalar i Møre, fordelt på 96 sokn, fordi nokre sokn har meir enn ein avtale. Det har ikkje vore store endringar dei siste åra, men det er eit mål at alle sokn skal ha ein avtale, anten åleine eller i lag med andre sokn. 

Av dei sju misjonsorganisasjonane i SMM (Samarbeid menighet og misjon) er det NMS (Det Norske Misjonsselskap) som har flest avtalar (49 stk). Himalpartner kjem på andre plass med 14, deretter følgjer Normisjon (6), Misjonsalliansen (4), Stefanusalliansen (1), Areopagos (1). Israelsmisjonen har for tida ingen avtalar. Fem andre organisasjonar utanom SMM har dessutan avtale med eitt sokn kvar. Det er NLM (Norsk Luthersk Misjonssamband), Misjon uten grenser, NSP Aid (North-South Partnership Aid) og to lokale prosjekt i Sør-Afrika.

Når NMS har meir enn halvparten av alle misjonsavtalane, heng det saman med at dei brukar mest ressursar på kontakt med kyrkjelydane. NMS fokuserer ikkje så mykje på einskilde prosjekt lenger, men på land eller regionar. Dei landa/regionane som har flest misjonsavtalar for NMS i Møre, er Midtausten (12 avtalar), Madagaskar (11) og Etiopia (8). Dei andre landa er Estland (5), Kamerun (5), Thailand (4), Mali (3) og England (1).

Forskjellar mellom prostia

Det er store geografiske forskjellar innan bispedømet. Domprostiet og Søre Sunnmøre prosti skil seg ut med høgast andel sokn med misjonsavtale, med 90% eller meir, medan Ytre Nordmøre og Indre Romsdal har lågast andel sokn med misjonsavtale (50% og 36%). At det nokre stader er få avtalar, har nok mange ulike årsaker, t.d. at sokna er små og med få ressursar. Det som ein då kan gjera, er at fleire sokn kan samarbeida om den same avtalen. Andre stader kan misjonsengasjementet i soknet vera stort, men ein ikkje ønskjer å binda seg til avtale med berre ein organisasjon. Til det kan ein seia at alle dei sju organisasjonane i SMM er einige om at dei gjerne ser at kyrkjelyden vel seg ut ein organisasjon som ein gjer avtale med, eventuelt fleire dersom engasjementet er stort. Det går også fint å rullera avtalane, og byta organisasjon etter 3-4 år. Slik får kyrkjelyden tid til å fokusera ekstra på eit land eller eit prosjekt nokre år.

 Kva slags type misjonsprosjekt er mest populære?

Eg har ikkje noko tal for dette for Møre sitt vedkommande. Det er ikkje alltid like lett å kategorisera dei ulike prosjekta i anten det eine eller det andre, for organisasjonane tenkjer heilskapleg om engasjementet sitt. Prosjekta i Nepal er tydelege døme på dette. Misjonsorganisasjonane som arbeider der har sidan starten vore nøydde til å skilja tydeleg mellom prosjektarbeidet og kyrkja. Likevel har det vakse fram ei stor og livskraftig nepalsk kyrkje rundt misjonsarbeidet. NMS har få avtalar med eintydig profil, men «bekjemper urettferdighet, deler troen på Jesus og utrydder fattigdom» overalt der ein jobbar. Dei prosjekta som er tydelegast på evangelisering og kyrkjebygging, er i Europa for NMS sin del. For Normisjon sin del gjeld det særleg arbeidet i Mali og Senegal.

27% av kyrkjelydane i Møre er framleis utan misjonsavtale. Det er ei utfordring å gjera det talet mindre. 

Julegåva som varmar på fleire måtar

Eg fekk det eg ønskte meg til jul. Ny hue av yak-ull frå Tibet. No har eg testa hua, og ho er ubegripeleg god og varm sjølv om ho er nokså tynn og lett. Ho er tettstrikka av finaste ull frå yak-oksar på den tibetanske høgsletta i Kina. Det var kona som gav meg denne hua, på oppfordring frå meg. Ho er elles ein racer i å strikka, og har gitt meg mykje flott og heimestrikka. Men akkurat denne hua er strikka av kvinner i Tibet, under namnet «CYAK Handicrafts». Dette er eitt av prosjekta som HimalPartner driv i Himalaya. 

  

På lappen som følgjer med hua står det: «Gjeterne i Yushu-området, som gjennomsnittlig ligger på 4400 meters høyde på Qinghai-Tibet-platået, samler om våren inn yakullen som kan virke nærmest verdiløs. Ved å betale gjetere en pris over gjennomsnittet, gjør CYAK Handicraft dem i stand til å bruke sine ferdigheter og naturressurser for å tjene til livets opphold med verdighet. Yakull er en naturlig, organisk, bærekraftig og fornybar ressurs. Yak’en sin «frakk» består av et ytre tykt lag med grov pels og et indre lag av myk dunull av høy kvalitet. Denne dunullen er grunnmaterialet for CYAK Handicraft sine produkter» Det beste med denne julegåva er at heile overskotet frå salet går tilbake til lokale prosjekt som HimalPartner driv i Himalaya, både i Nepal og på den tibetanske høgsletta. 

Så er det framleis ein lang vinter framfor oss. Det går an å handla denne hua og andre ting frå nettbutikken til eldsjelane frå Sunnmøre: https://butikk.gijernet.no/

Religionsdialog i Møre

 

Foto: Andreas G. Hesselberg / Nytt i Uka

Saman med representantar frå Human-Etisk forbund, Den katolske kyrkja og muslimar i Møre og Romsdal, har eg fått vera med i førebuingane til å starta opp eit lokallag tilknytta STL – Samarbeidsrådet for tros- og livssynssamfunn.

Det blir lyst til stiftingsmøte i Molde i midten av januar, truleg tysdag 19. januar.  Tanken er at kvart trussamfunn kan ha inntil 2 representantar i rådet. Det kan gjerne vera andre enn meg sjølv som representerer Den norske kyrkja her, så eg håpar interesserte vil ta kontakt.

Initiativet kom frå Human-Etisk Forbund. Lokallagsleiar Inger Slinning tok kontakt med ulike trussamfunn, og fekk med seg Khiem Nguyen frå Den katolske kyrkja, Harald Abdel-Rehman Solar frå Waqf Nordmøre og underteikna frå Den norske kyrkja. Me møttest som interimstyre til to Teams-møte no i desember, og sist veke blei me intervjua av ålesundsavisa Nytt i Uka. Eg har også snakka med Vidar Hovden, pastor i Syvendedags Adventistkirken, som har sagt han ønskjer å delta i dialogforumet. Håpar me også får respons frå andre religionar.

Kvifor er eg som misjonsrådgjevar med på dette?

Eg huskar at for mange år sidan, hadde eg ein andakt på eit misjonsmøte, der eg åtvara sterkt mot dialog. Det kunne føra til religionsblanding, sa eg. Eg var teologistudent og hadde nok lese om dialog i den kristne dagspressa, reknar eg med. Den gongen, på åttitalet, var dialog heller ikkje så anerkjent i evangelikale kretsar. Mykje har endra seg sidan då, også inni mitt eige hovud. Dialog er ikkje det same som misjon, men det går an å driva dialogisk misjon. Lise Tørnby har skrive ein god artikkel om tilhøvet mellom dialog og misjon. I dag er ho generalsekretær for Fransiskushjelpen, men tidlegare har ho vore tilsett i NMS og arbeidd som dagleg leiar i STL – Samarbeidsrådet for tros- og livssynssamfunn.

Personleg har eg bak meg ein del år som misjonær i Egypt på 1990-talet. Dialog som sådan var ikkje eit tema den gongen. I Egypt er religionsdialog eit særs ømtåleg tema, og det vesle som finst av det, ber preg av å feia interreligiøse spenningar under teppet. Misjonsarbeidet vårt var likevel prega av ei dialogisk  haldning. Det våre lokale samarbeidspartnarar produserte, anten på ein direkte eller indirekte måte, bar preg av å ikkje konfrontera og provosera den muslimske majoriteten. Me ville målbera det positive ved trua vår, utan å kritisera det dei andre trudde på.

Tilbake i Bergen på 2000-talet var eg ei kort tid med på eit prosjekt som heiter «Religionsmøtet og menigheten». Gjennom dette arbeidet fekk eg mellom anna vera med på studietur til Leicester, ein engelsk by med mange innvandrarar med ulik religiøs bakgrunn. Eg prøvde også å etablera kontakt med muslimar i Bergen, men følte ikkje at eg kom nokon veg den gongen, så eg kunne ikkje bruka meir tid på det. Eg las nyleg ein stad at nokre av dei eg tok kontakt med på den tida, sjølv tok initiativet til å danna STL i Bergen etter terrorhandlingane sommaren 2011.

Som misjonsrådgjevar skal eg vera opptatt av misjon, og at kyrkjelydane i Møre bispedøme er misjonerande. Dialog som fagområde ligg i kryssingspunktet mellom misjon og diakoni.  Liksom Gud sende Son sin til verda, sender han kyrkja til verda, og me har ansvar for å bygga eit godt samfunn i lag med alle menneske av god vilje. Så får me håpa at STL Møre og Romsdal kan føra noko godt med seg.

Målet med dette, er ikkje å bli einige om alt mogleg, for trass alt er me veldig forskjellige, og me skal ta vare på eigenarten vår. Som kristen ønskjer eg sjølvsagt djupast sett at alle skal bli kjende med Guds kjærleik slik Jesus har openberra den for oss. Men det er saker der det er naturleg for meg å stå saman med muslimar – eller human-etikarar for den saks skuld.

Koronaviruset og den verdsvide kyrkja

 Det er torsdag morgon. Eg sit her i Molde på bispedømekontoret, og samtidig er eg i Brasil og på Madagaskar - eg er på webinar om korleis koronaviruset påverkar den verdsvide kyrkja. Det er sterkt å lytta til korleis lokale kyrkjeleiarar som Bebeto i Brasil, landdirektøren for Misjonsalliansen, fortelja kva dei gjer i slummane for å organisera helsefremjande arbeid, eller Toromaree på Madagaskar, assisterande generalsekretær for ei kyrkje som har mista både den noverande og ein tidlegare kyrkjepresident for koronaviruset. 

Arild Bakke, som har vore misjonær for NMS på Madagaskar i mange år, seier at den offisielle statistikken for Madagaskar, nok er svært mykje lågare enn den faktiske situasjonen. Det som har ramma samfunnet hardast på Madagaskar, er sjølve nedstenginga, og det går mest ut over dei fattige. Kyrkjene har også vore stengde i periodar. Men bøna lever vidare, og familieandakten har fått ein renessanse. 

Rune Rasmussen, som var med i komiteen for aksjonen "Saman som kyrkje i heile verda", som gjekk i vekene mellom pinse og jonsok, fortalde om stor respons: 185 kyrkjelydar over heile landet registrerte seg, og til saman kom det inn meir enn 2 millionar kroner til koronaramma kristne over heile verda. I Møre bispedøme var det 11-12 kyrkjelydar som var med på aksjonen. Her hos oss kom det inn 52162 kroner. 

Haugiansk møbelkompetanse frå Sunnmøre til Himalaya

Eg hadde gledd meg til gudstenesta i Vigra kyrkje i dag, for då skulle det nye misjonsprosjektet bli presentert. Det blei ei god oppleving. Nokså mykje folk var samla, og då vår gode prest Benjamin Anda var ferdig med preika, fekk me høyra om møbelfabrikken i Nepal, som blir Vigra sitt misjonsprosjekt for Himalpartner. Det nye prosjektet erstattar avtalen me har hatt med Normisjon i mange år.   Otto Stornes, Åge Birger Hofseth og Bjørn Ødegaard fortalde om arbeidet, som er eit misjonsprosjekt i haugiansk ånd, der forretningsdrift og kristenliv går hand i hand. Bjørn overrakte også eit par gåver til kyrkjelyden, mellom anna eit par nepalske flagg som kan minna oss på å be for Nepal.  

Lokal tilknytning

Misjonsprosjektet til Vigra kyrkjelyd har lokal tilknytning. Otto Stornes har eit ønske om å overføra ein del av den kompetansen han har frå «Dør og Vindusvern» på Roald, til landsbyfolk i Nepal. Saman med fleire andre sunnmørske forretningsfolk og møbelfabrikantar har han vore med og danna konsulentfirmaet «Himalayan Wood Systems DA» for å gi vegleiing og opplæring til dei som skal driva møbelfabrikk i Ghodaghodi. Denne landsbyen ligg langt vest i Nepal, på slettelandet like nord for grensa mot India.  Sjølve forretningsdrifta skal kyrkjelyden vår forresten ikkje ha noko direkte med å gjera. Det tar Otto, Åge Birger og dei andre forretningsfolka seg av sjølve. Turane dei har til Nepal for å bygga opp fabrikken, betalar dei av eiga lomme. Misjonsprosjektet går meir ut på dei ringverknadane ein ny møbelfabrikk kan ha i lokalsamfunnet, fortalde Åge Birger.

Berekraftig utvikling

Gjennom dette prosjektet vil folk i landsbyen få høve til å arbeida og få seg inntekt heime, i staden for å reisa til Midtausten for å jobba på dårlege slavekontraktar. Dessutan vil ein legga vinn på gode haldningar for å få bukt med korrupsjonen, som er så øydeleggande. Dette kan få gode ringverknadar i lokalsamfunnet.  Bjørn Ødegaard fortalde at då han i si tid var misjonær i Nepal, var det to tusen kristne i landet. No er det to millionar.  Misjonærane har aldri hatt lov til å driva aktiv evangelisering, men alle utviklingsprosjekta, saman med engasjerte lokale kristne, har ført til ein enorm kyrkjevekst i landet. Otto sa også at hans håp er at det kan veksa fram ei livskraftig kyrkje i Ghodaghodi, og at kyrkja kan vera med og endra dei negative haldningane som er med å halda folket nede utan anna framtidshåp enn ein litt betre situasjon i neste liv.   

Når eg skriv dette, sit eg på toget på veg gjennom Gudbrandsdalen. I morgon og tysdag skal eg vera med på møte i SMM – Samarbeid Menighet og Misjon. Misjonsrådgjevarane i dei 11 bispedøma i kyrkja vår skal samlast, og me skal møta SMM-rådet for å snakka om korleis SMM bør organiserast i framtida. Endeleg skal eg få treffa kollegane mine – det har vore eit merkeleg halvår. Men me har det likevel godt her til lands. Bjørn Ødegaard fortalde at Nepal enno ei gong går i «lock-down», noko som betyr at folk blir stengde inne i husa sine. Dei får ikkje gått på arbeid, frustrasjonen er stor, og ofte går det ut over dei svakaste, som blir utsette for vold og andre overgrep. Folk i Nepal treng både forbøn og praktisk hjelp.  Med dette prosjektet er to av sokna i Giske kommune engasjerte i Nepal. Frå før er Valderøy sokn med og støttar prosjektet «Mental helse i Nepal», som Ellen og Calle Wahlström arbeider i. Dei er no midlertidig flytta til sjukehuset i Okhaldhunga for å koordinera korona-arbeidet der.