Sendt - kor hen?

Misjon handlar om å vera sendt. Sendt av Gud. Men ikkje berre til land langt vekke. Kyrkja er også sendt til lokalsamfunnet der me bur. Derfor må misjon vera ein del av planarbeid og strategiar i norske lokalkyrkjelydar. Det tenker eg litt på her om dagen. Det passar godt for meg som jobbar 50% i kyrkja og 50% i NMS. 

"Planarbeid er kjedeleg!" Kanskje det, men det kan vera eit nyttig verktøy for å prioritera kva me skal bruka tid, krefter og økonomi på. Når kyrkjelydane no skal laga samla plan for arbeidet og begynna å bruka planverktøyet "Kirka vår", tenkjer eg at me må sørga for at misjonstenkinga kjem inn i planane. Det har allereie ein plass både i diakoniplanen og i trusopplæringsplanen, men det er viktig at misjon ikkje berre handlar om misjonsarbeidet i utlandet.

Den norske kyrkja sentralt har gjort ein del prinsipiell tenking rundt misjon. I eit kyrkjemøtevedtak frå 2021 om "Kirkens globale oppdrag" heiter det at "Den norske kirkes oppdrag er å formidle evangeliet i ord og gjerning". Vidare slår ein fast at kyrkja er sendt av den treeinige Gud for å delta i det han gjer i verda. 

Den verdsvide kyrkja er til stades i alle lokalkyrkjelydar - sjølv den minste, monokulturelle og "blendakvite" forsamling - fordi Gud er der, og han er ikkje norsk. Og Jesus var frå Midtausten. Så blir det ei utfording for oss å visa i praksis at kyrkja vår er ein del av den verdsvide kyrkja. 

- Me seier det kvar einaste gong det er dåp. Den som er døypt blir ikkje berre medlem i Den norske kyrkja og kyrkjelyden vår, men blir også ein del av Kristi verdsvide kyrkje. Hos oss i Ålesund får dette eit synleg uttrykk i dåpskluten, som er brodert av kvinner på Madagaskar. "Alle døpte er sendt for å forkynne evangeliet i ord og handling og har medansvar for kirkens oppdrag i verden" heiter det i kyrkjemøtevedtaket ovanfor.

- Kan me også i aukande grad bruka andre språk i gudstenesta? Språk som reflekterer dei som er til stades der? No i sommar har me introdusert eit hefte med omsetting og forklaring av liturgien på engelsk og tysk. Det er ikkje godt nok, men me er iallfall på rett veg. På pinsedag hadde me tekstlesingar på ukrainsk og arabisk i tillegg til norsk. Kan me gjera det oftare?  

- Korleis passar internasjonal diakoni som t.d. fasteaksjonen inn i kyrkjelyden si tenking rundt misjon og diakoni? Og kva med internasjonalt vennskapsarbeid, interreligiøs dialog og innvandrararbeid? 

Slike ting går det an å reflektera over når ein er på arbeid midt i fellesferien. Kan me også få til å jobba vidare med det når den hektiske kvardagen er over oss? Sjølv skal eg ha ferie eit par veker til no snart, og så er eg tilbake i full jobb i NMS og i Ålesund og Volsdalen menighet igjen mot slutten av august. 

Sendt - til Ålesund?

 

Denne hausten har mykje endra seg. Eg har frivillig gått ned til 50% stilling i NMS og jobbar no deltid som prest i Ålesund. Samstundes er eg valt inn i soknerådet i Vigra, der eg bur. Dessutan er eg ektemann, far og bestefar, og eg er aktiv i eitt av dei lokale musikk-korpsa. Korleis i alle dagar skal eg klara å sjonglera alle desse rollene?

Mange har det på same måten. Me har ulike roller på ulike stader, og ofte samtidig, i yrkeslivet, i familien og i kyrkje og misjonsarbeid. Det hjelper å tenka at i alle desse rollene er me sendt av Gud. Ikkje berre til heile verda, men også til lokalsamfunnet.  

Den moderne norske misjonsrørsla som vaks fram for eit par hundre år sidan, var opptatt av å senda misjonærar til land langt borte. Det er ikkje noko gale i det. Trass alt sa Jesus at disiplane skulle gå ut i heile verda og forkynna evangeliet for alt som Gud har skapt (Mk 16,15). Då må nokon reisa ut, slik dei gjorde, dei første apostlane. Men dei reiste ut frå ein lokalkyrkjelyd som sende dei. Slik var det også med dei norske misjonærane. Dei fekk misjonærkallet med utgangspunkt i den lokale kyrkja dei høyrde til i. Dei var ein del av ei åndeleg vekking, og dei hadde fått ein nød for å dela evangeliet med andre.   

Kyrkja er alltid både lokal og global. Det høyrer me faktisk kvar gong nokon er blitt døypt og skal presenterast for kyrkjelyden: «Dette er NN, døypt inn i vår kyrkjelyd og i Kristi verdsvide kyrkje». Derfor har kyrkjelyden også sitt misjonsprosjekt. For Ålesund og Volsdalen sin del støttar me
Himalpartner sitt arbeid i Nepal. Det gjeld også Vigra sokn, der eg er i soknerådet.  

Men kan me vera misjonærar i Ålesund? Eg håpar no inderleg det. Det er derfor eg er prest. For å vitna om Jesus og det håpet me har i han. Men det er ein heilt annan kontekst enn misjonsarbeidet i Kairo eller i Katmandu. Her går eg inn i ein kyrkjelyd med ein lang historie og med sine eigne tradisjonar og sosiale nettverk. Mange har lagt ned ein stor innsats her i tidlegare tider. Eg er klar over at eg berre er ein liten brikke i eit arbeid som er mykje større enn meg sjølv.

Likevel trur eg at me skal tenka stort om det arbeidet me er med på – uansett kva rolle me har. Dei møta me får med menneske gjennom ein dag eller ei veke, dei kan få stor betydning. Kan du få peika på Jesus i møte med konfirmantar, med dåpsforeldre, med menneske i sorg, med eldre og sjuke, då er du misjonær. Det gjeld alle kristne.

På konfirmantleir tidlegare i haust brukte eg «misjonstauet». Alle konfirmantane fekk halda i tauet. Ein var Jesus, ein annan apostelen Peter, nokre representerte dei 3000 som vart døypte på pinsedagen i Jerusalem. Slik gjekk det vidare gjennom historia fram til vår tid. Men enno var det meir tau å halda i. Kven skal ta utfordringa vidare? Kallet gjeld alle døypte: Me er kalla av Jesus til å følga han og sendt for å vera hans vitne.

Ålesund og Volsdalen menighet har sine utfordringar. Kyrkjene her har vore fullare før, det kan me ikkje legga skjul på. Men den korte tida eg har vore her, har eg møtt på gode og dedikerte medarbeidarar i stab, sokneråd og frivillige. Dei er uvurderlege. Saman er me sendt av Jesus. Til byen. 

Vellukka aksjon for søsterkyrkjer

 

Foto: Margit L. Holte

Aksjonen «Saman som kyrkje i heile verda» var vellukka i år som i fjor. Dette året var det tre gonger så mange sokn i Møre bispedøme som deltok i aksjonen, samanlikna med 2020, og meir enn tre hundre tusen kroner er samla inn på nokre få veker. Det er seks gonger så mykje som i fjor! Truleg blir aksjonen ei årviss hending.  

Margit Lovise Holte er sokneprest i Ulstein på Søre Sunnmøre. Hausten 2019 var ho med på bispedømet sin studietur til Egypt, der ho fekk sjå nærare misjonsprosjektet som kyrkjelyden støttar. Mellom anna var ho på besøk til Anafora, der ho møtte søster Theodora. Dette skriv Margit på Ulstein kyrkje si Facebook-side:

«Anafora er ein retreatstad, dagsenter, skule og heim for ungdom. Mange familier er så fattig at dei må sende frå seg ungdom som vert overlatt heimlause til kriminalitet og overgrep. Ved Anafora får dei hus, mat, skulegang, arbeidstrening og hjelp til å bearbeide traume etter overgrep.  Søster Theresa er eit vidunderleg menneske som gjorde sterk inntrykk. Ho kom ein gong hit som forkomen ungdom, no leier ho nonnene sitt arbeid og er ei kjelde av glede og visdom. Eg har sett at arbeidet vi støttar forandrar liv og gjev ungdom utan håp framtid og tryggleik. Det er bra meiningsfullt!»

Solidaritetsaksjonen for søsterkyrkjer og kristne over heile verda gjekk frå Kristi himmelfartsdag til Sankthans. 34 sokn i Møre bispedøme melde seg på til aksjonen, mot berre 11 i fjor. Totalt har Møre samla inn over tre hundre tusen kroner. Dei 32 sokna som har sendt inn rapport så langt, har i gjennomsnitt samla inn rundt 9500 kroner kvar til misjonsprosjekta sine i aksjonsperioden, det vil seia om lag 60% av det som normalt blir samla inn gjennom eit heilt år (ca seksten tusen). Det er dermed grunn til å tru at kyrkjelydane i Møre totalt vil samla inn meir enn normalt dette året. På landsplan er det per i dag rapportert inn meir enn 1,5 million kroner.

«Saman som kyrkje i heile verda» har vore eit vinn-vinn-prosjekt for alle involverte. Det betyr mykje for kristne søstre og brør i andre land å vita at andre står saman med dei i ein vanskeleg situasjon. For kyrkjelydane her hos oss har aksjonen gjort det lettare å nå innsamlingsmåla. Til dømes har Sykkylven kyrkje eit innsamlingsmål på tjuefem tusen i året, men berre under aksjonen samla dei inn nesten tjuefire tusen til dei kristne i Thailand.

Aksjonen har også gjort kyrkjelydane sine misjonsavtalar meir synlege. Gjennom sosiale medium, heimesider og lokalaviser har mange fleire fått vita kva kyrkjelyden sitt misjonsprosjekt går ut på. Gjennom paraplyorganisasjonen SMM – «Samarbeid menighet og misjon» - kan norske kyrkjelydar velja mellom sju ulike misjonsorganisasjonar, som arbeider på ulik måte for å bygga levande kyrkjelydar over heile verda. På denne måten hjelper organisasjonane lokalkyrkjelydane våre til å gjennomføra kyrkja sitt globale oppdrag.

Kyrkjelydane i Møre bispedøme har vore med og samla inn pengar til prosjekt i Estland, England, Bolivia, Midtausten, Etiopia, Madagaskar, Nepal, Kina og Thailand. Dei fleste av desse prosjekta er i regi  av NMS (Det Norske Misjonsselskap), men også Stefanusalliansen, Misjonsalliansen, Himalpartner og Areopagos har kanalisert midlar frå Møre.

Saman som kyrkje i heile verda

 

Eg er spent. No er me i gang igjen med aksjonen «Saman som kyrkje i heile verda», som skal gå frå Kristi himmelfartsdag til Sankthans. 

Eg er spent på kor mange fleire sokn me får med oss frå Møre i år. Kor mange lokalkyrkjelydar som vil laga ein digital innsamling og visa fram misjonsprosjektet sitt på nettet. I fjor var det berre 11 av 95 sokn som rakk å bli med, for aksjonen kom litt seint i gang. I år har me betre tid på oss, og me har fått ut informasjon ein god del breiare, så eg har tru på at det blir mange fleire kyrkjelydar med dette året.

Denne aksjonen er meir enn ei pengeinnsamling. Det hjelper oss også til å sjå at me er ein del av ein mykje større samanheng. Me høyrer saman med kristne over heile verda. Kvar for oss er me ein liten kvist på det store treet som er Guds rike, det som ein gong var eit frø som blei lagt i jorda ein stad i Midtausten, og som no breier greinene sine ut over alle kontinent. Misjonsavtalane er ein reiskap for å knyta oss saman med kristne i andre delar av verda.

Som misjonsrådgivar i Møre bispedøme er dette ei av dei viktigaste arbeidsoppgåvene mine. Å hjelpa lokalkyrkjelydar til å løfta fram misjonsavtalane sine. Og å inspirera fleire sokn til å få slik avtale. Me ligg faktisk litt under snittet her i Møre. Berre rundt 70% av sokna har misjonsavtale, mot 80% i heile landet. Kanskje denne aksjonen kan få fleire sokn til å få lyst til å inngå avtale?

Dei tørre tala talar

 Januar er månaden for statistikk i kyrkja vår. Eg har sett litt på misjonsstatistikken i Møre. Talet på misjonsavtalar i Møre bispedøme held seg stabilt, men det er store forskjellar både mellom organisasjonane og mellom dei seks prostia i bispedømet.

70 av 96 sokn i Møre bispedøme har misjonsavtale (73%). 65 av desse har avtale med ein av dei 7 organisasjonane i SMM (67,7%). Totalt er det likevel 77 misjonsavtalar i Møre, fordelt på 96 sokn, fordi nokre sokn har meir enn ein avtale. Det har ikkje vore store endringar dei siste åra, men det er eit mål at alle sokn skal ha ein avtale, anten åleine eller i lag med andre sokn. 

Av dei sju misjonsorganisasjonane i SMM (Samarbeid menighet og misjon) er det NMS (Det Norske Misjonsselskap) som har flest avtalar (49 stk). Himalpartner kjem på andre plass med 14, deretter følgjer Normisjon (6), Misjonsalliansen (4), Stefanusalliansen (1), Areopagos (1). Israelsmisjonen har for tida ingen avtalar. Fem andre organisasjonar utanom SMM har dessutan avtale med eitt sokn kvar. Det er NLM (Norsk Luthersk Misjonssamband), Misjon uten grenser, NSP Aid (North-South Partnership Aid) og to lokale prosjekt i Sør-Afrika.

Når NMS har meir enn halvparten av alle misjonsavtalane, heng det saman med at dei brukar mest ressursar på kontakt med kyrkjelydane. NMS fokuserer ikkje så mykje på einskilde prosjekt lenger, men på land eller regionar. Dei landa/regionane som har flest misjonsavtalar for NMS i Møre, er Midtausten (12 avtalar), Madagaskar (11) og Etiopia (8). Dei andre landa er Estland (5), Kamerun (5), Thailand (4), Mali (3) og England (1).

Forskjellar mellom prostia

Det er store geografiske forskjellar innan bispedømet. Domprostiet og Søre Sunnmøre prosti skil seg ut med høgast andel sokn med misjonsavtale, med 90% eller meir, medan Ytre Nordmøre og Indre Romsdal har lågast andel sokn med misjonsavtale (50% og 36%). At det nokre stader er få avtalar, har nok mange ulike årsaker, t.d. at sokna er små og med få ressursar. Det som ein då kan gjera, er at fleire sokn kan samarbeida om den same avtalen. Andre stader kan misjonsengasjementet i soknet vera stort, men ein ikkje ønskjer å binda seg til avtale med berre ein organisasjon. Til det kan ein seia at alle dei sju organisasjonane i SMM er einige om at dei gjerne ser at kyrkjelyden vel seg ut ein organisasjon som ein gjer avtale med, eventuelt fleire dersom engasjementet er stort. Det går også fint å rullera avtalane, og byta organisasjon etter 3-4 år. Slik får kyrkjelyden tid til å fokusera ekstra på eit land eller eit prosjekt nokre år.

 Kva slags type misjonsprosjekt er mest populære?

Eg har ikkje noko tal for dette for Møre sitt vedkommande. Det er ikkje alltid like lett å kategorisera dei ulike prosjekta i anten det eine eller det andre, for organisasjonane tenkjer heilskapleg om engasjementet sitt. Prosjekta i Nepal er tydelege døme på dette. Misjonsorganisasjonane som arbeider der har sidan starten vore nøydde til å skilja tydeleg mellom prosjektarbeidet og kyrkja. Likevel har det vakse fram ei stor og livskraftig nepalsk kyrkje rundt misjonsarbeidet. NMS har få avtalar med eintydig profil, men «bekjemper urettferdighet, deler troen på Jesus og utrydder fattigdom» overalt der ein jobbar. Dei prosjekta som er tydelegast på evangelisering og kyrkjebygging, er i Europa for NMS sin del. For Normisjon sin del gjeld det særleg arbeidet i Mali og Senegal.

27% av kyrkjelydane i Møre er framleis utan misjonsavtale. Det er ei utfordring å gjera det talet mindre. 

Julegåva som varmar på fleire måtar

Eg fekk det eg ønskte meg til jul. Ny hue av yak-ull frå Tibet. No har eg testa hua, og ho er ubegripeleg god og varm sjølv om ho er nokså tynn og lett. Ho er tettstrikka av finaste ull frå yak-oksar på den tibetanske høgsletta i Kina. Det var kona som gav meg denne hua, på oppfordring frå meg. Ho er elles ein racer i å strikka, og har gitt meg mykje flott og heimestrikka. Men akkurat denne hua er strikka av kvinner i Tibet, under namnet «CYAK Handicrafts». Dette er eitt av prosjekta som HimalPartner driv i Himalaya. 

  

På lappen som følgjer med hua står det: «Gjeterne i Yushu-området, som gjennomsnittlig ligger på 4400 meters høyde på Qinghai-Tibet-platået, samler om våren inn yakullen som kan virke nærmest verdiløs. Ved å betale gjetere en pris over gjennomsnittet, gjør CYAK Handicraft dem i stand til å bruke sine ferdigheter og naturressurser for å tjene til livets opphold med verdighet. Yakull er en naturlig, organisk, bærekraftig og fornybar ressurs. Yak’en sin «frakk» består av et ytre tykt lag med grov pels og et indre lag av myk dunull av høy kvalitet. Denne dunullen er grunnmaterialet for CYAK Handicraft sine produkter» Det beste med denne julegåva er at heile overskotet frå salet går tilbake til lokale prosjekt som HimalPartner driv i Himalaya, både i Nepal og på den tibetanske høgsletta. 

Så er det framleis ein lang vinter framfor oss. Det går an å handla denne hua og andre ting frå nettbutikken til eldsjelane frå Sunnmøre: https://butikk.gijernet.no/

Haugiansk møbelkompetanse frå Sunnmøre til Himalaya

Eg hadde gledd meg til gudstenesta i Vigra kyrkje i dag, for då skulle det nye misjonsprosjektet bli presentert. Det blei ei god oppleving. Nokså mykje folk var samla, og då vår gode prest Benjamin Anda var ferdig med preika, fekk me høyra om møbelfabrikken i Nepal, som blir Vigra sitt misjonsprosjekt for Himalpartner. Det nye prosjektet erstattar avtalen me har hatt med Normisjon i mange år.   Otto Stornes, Åge Birger Hofseth og Bjørn Ødegaard fortalde om arbeidet, som er eit misjonsprosjekt i haugiansk ånd, der forretningsdrift og kristenliv går hand i hand. Bjørn overrakte også eit par gåver til kyrkjelyden, mellom anna eit par nepalske flagg som kan minna oss på å be for Nepal.  

Lokal tilknytning

Misjonsprosjektet til Vigra kyrkjelyd har lokal tilknytning. Otto Stornes har eit ønske om å overføra ein del av den kompetansen han har frå «Dør og Vindusvern» på Roald, til landsbyfolk i Nepal. Saman med fleire andre sunnmørske forretningsfolk og møbelfabrikantar har han vore med og danna konsulentfirmaet «Himalayan Wood Systems DA» for å gi vegleiing og opplæring til dei som skal driva møbelfabrikk i Ghodaghodi. Denne landsbyen ligg langt vest i Nepal, på slettelandet like nord for grensa mot India.  Sjølve forretningsdrifta skal kyrkjelyden vår forresten ikkje ha noko direkte med å gjera. Det tar Otto, Åge Birger og dei andre forretningsfolka seg av sjølve. Turane dei har til Nepal for å bygga opp fabrikken, betalar dei av eiga lomme. Misjonsprosjektet går meir ut på dei ringverknadane ein ny møbelfabrikk kan ha i lokalsamfunnet, fortalde Åge Birger.

Berekraftig utvikling

Gjennom dette prosjektet vil folk i landsbyen få høve til å arbeida og få seg inntekt heime, i staden for å reisa til Midtausten for å jobba på dårlege slavekontraktar. Dessutan vil ein legga vinn på gode haldningar for å få bukt med korrupsjonen, som er så øydeleggande. Dette kan få gode ringverknadar i lokalsamfunnet.  Bjørn Ødegaard fortalde at då han i si tid var misjonær i Nepal, var det to tusen kristne i landet. No er det to millionar.  Misjonærane har aldri hatt lov til å driva aktiv evangelisering, men alle utviklingsprosjekta, saman med engasjerte lokale kristne, har ført til ein enorm kyrkjevekst i landet. Otto sa også at hans håp er at det kan veksa fram ei livskraftig kyrkje i Ghodaghodi, og at kyrkja kan vera med og endra dei negative haldningane som er med å halda folket nede utan anna framtidshåp enn ein litt betre situasjon i neste liv.   

Når eg skriv dette, sit eg på toget på veg gjennom Gudbrandsdalen. I morgon og tysdag skal eg vera med på møte i SMM – Samarbeid Menighet og Misjon. Misjonsrådgjevarane i dei 11 bispedøma i kyrkja vår skal samlast, og me skal møta SMM-rådet for å snakka om korleis SMM bør organiserast i framtida. Endeleg skal eg få treffa kollegane mine – det har vore eit merkeleg halvår. Men me har det likevel godt her til lands. Bjørn Ødegaard fortalde at Nepal enno ei gong går i «lock-down», noko som betyr at folk blir stengde inne i husa sine. Dei får ikkje gått på arbeid, frustrasjonen er stor, og ofte går det ut over dei svakaste, som blir utsette for vold og andre overgrep. Folk i Nepal treng både forbøn og praktisk hjelp.  Med dette prosjektet er to av sokna i Giske kommune engasjerte i Nepal. Frå før er Valderøy sokn med og støttar prosjektet «Mental helse i Nepal», som Ellen og Calle Wahlström arbeider i. Dei er no midlertidig flytta til sjukehuset i Okhaldhunga for å koordinera korona-arbeidet der.