Ny bokhandel i Nye Kairo?

 

I Bibelselskapet i Egypt drøymer dei om å opna ein bokhandel i den nye hovudstaden som er under bygging aust for Kairo. Dei vil i så fall få eit strategisk bibelsenter plassert midt i handlesenteret i Nye Kairo, ein bydel på størrelse med Singapore.  

Eg fekk nylig tilsendt eit nyhetsbrev frå det egyptiske bibelselskapet. Der skriv dei at dei no går mot trenden når dei opnar fleire bokhandlar når mange elles i verda må stenga ned. Nedanfor er teksten til eit innlegg som er lagt ut på NMS sin Midtøstenblogg: 

I Egypt er Bibelselskapet sine bokhandlar mykje meir enn ein stad å kjøpa bøker. Dei er viktige senter som gjer Bibelen synleg og tilgjengeleg i det offentlege rommet. Derfor har dei no nyleg opna bokhandel nr 18 i ein by sør i Egypt, og har planar om å opna ei ny avdeling i den nye hovudstaden som er under utbygging 40-50 kilometer aust for sentrum av Kairo. Ein investor som svært gjerne vil ha ein bibelbutikk i kjøpesenteret sitt, har gitt dei eit svært godt tilbod om ein stad midt i handlesenteret i den nye bydelen.

Nye Kairo – stormannsgalskap eller framtidsretta planlegging?

Etter at president Sisi tok makta i Egypt for snart 10 år sidan, sette han snart i gang stortstilte planar for utbygging. Ikkje berre gravde dei eit nytt løp i Suez-kanalen, men han begynte også å planlegga bygginga av ein ny hovudstad i ørkenen mellom Kairo og Suez. Ein kan sjølvsagt setta spørsmålteikn ved desse planane. Er det uttrykk for ein president som ønskjer å skapa seg eit namn i historiebøkene, eller er det for å letta presset på den tett befolka storbyen ved Nilen?

Den egyptiske hovudstaden har blitt utvida fleire gonger gjennom historia, sidan den arabiske erobraren Amr ibn el-As etablerte hovudstaden Fustat i år 641 e.Kr, like ved festninga Babylon. Denne bydelen blir kalla «Det koptiske Kairo» på grunn av dei mange kyrkjene som ligg på eit lite område.

Godt og vel 300 år seinare erobra dei nordafrikanske shiamuslimske fatimidane Egypt, og grunnla ein ny hovudstad for kalifatet i nærleiken av den gamle. Den nye bydelelen fekk namnet al-Qahira, som tyder «Den sigrande». Det er dette som er det offisielle namnet på hovudstaden den dag i dag, sjølv om egyptarar flest kallar både landet og byen for Masr – eit namn som tyder «garnisonsby». Det har for øvrig same rot som det hebraiske Mitserajim, som er det namnet på Egypt me finn i den hebraiske Bibelen. Det er i denne fatimide-hovudstaden me finn alle dei kjende moskeane i «Islamic Cairo», som t.d. den verdskjende al-Azhar-moskeen.

Seinare er byen utvida i alle retningar og sentrum er blitt modernisert fleire gonger, til altså president Sisi no er i gang med å bygga «Nye Kairo». Den nye hovudstaden blir på størrelse med Singapore, og skal husa om lag seks millionar menneske. Her er lenke til ein film på YouTube om byggeplanane.

Bygginga har ikkje vore utan problem, men arbeidet er godt i gang, og den nye hovudstaden har også fått plass til ei kyrkje. Framleis er det mange kristne rundt om i Egypt som ventar på ein stad der dei kan halda gudsteneste, men presidenten ønskjer å demonstrera eit godt samhald mellom muslimar og kristne, og har aktivt støtta bygging av kyrkjer mange stader. I Nye Kairo fekk han dermed bygd ein ny katedral for den koptisk-ortodokse kyrkja – Kristi fødsels-katedral, eller Cathedral of the Nativity of Christ. Denne blei opna i januar 2019, og er den største kyrkja i Midtausten, med plass til 8000 menneske. Like ved ligg den endå større Al-Fattah al-Alim-moskeen. 

Den offisielle gode tonen mellom staten og den koptiske ortodokse kyrkja står likevel i sterk kontrast til den manglande fridomen til alle som er i opposisjon. Ytringsfridomen har endå dårlegare kår i dag enn før «den arabiske våren» som tok til i 2011, og staten slår hardt ned på meiningsmotstandarar.

NMS si støtte til Bibelselskapet i Egypt går til drift av to butikkar i Kairo sentrum. Dei er som sagt viktige senter for å gjera evangeliet tilgjengeleg for folk. Ein mann kom inn i ein slik butikk ein dag. Han kjende ikkje til kristendomen frå før, men fekk sjå eit vakkert hefte med Bergpreika, med tittelen «Ord som endra verda». Han kjøpte det og tok det med heim for å lesa det. Ei veke seinare kom han tilbake og kjøpte 100 eksemplar for å gi til naboar og venner!

Møte med dei transkjønna i Pakistan

 

Noko av det meir spesielle eg opplevde i Pakistan denne våren, var møtet med dei transkjønna. Eg har aldri hatt sansen for Pride og alt det står for, og du vil neppe sjå meg viftande med regnbogeflagget, men alle menneske må få lov til å leva livet sitt slik dei meiner er rett, utan å bli utsette for vald eller hatefulle angrep. Etter møtet med denne gruppa, har eg prøvd å finna ut meir om kva som er så spesielt med transkjønna i Pakistan og andre land i Sør-Asia.

Gruppa som står rundt meg på dette bildet, er ein «familie» av transkjønna. Dei bur i lag i eit fellesskap som blir leia av to guruar, dei to eldste i gruppa. Guruen si rolle er å ta vare på dei yngre og gi dei opplæring, medan dei får ein del av inntekta til dei yngre i gruppa. Dei fleste transkjønna i Pakistan er fattige, og dei lever av dansing, tigging og prostitusjon. Det siste vil dei helst unngå, men det kan ofte vera den einaste løysinga når livet er vanskeleg. Dei som livnærer seg av sal av sex, er svært utsette for kjønnssjukdomar eller vald.

Eg møtte denne «familien» på kontoret til CLAAS, den kristne menneskerettsorganisasjonen som NMS samarbeider med: Centre for Legal Aid Assistance and Settlement. Dei ivaretar rettane til menneske som er utsette for ulike typar overgrep. Det kan vera kvinner som blir slått av ektemannen, born som blir utsette for seksuelle overgrep, folk som må i fengsel på grunn av grunnlause skuldingar for blasfemi – eller desse transkjønna, som står aller nederst på samfunnsstigen.  

Det som CLAAS i første omgang har gjort overfor denne gruppa, er å gi dei litt pengestøtte, men framfor alt er det den personlege kontakten som har betydd mest for dei. Til dømes blei gruppa invitert på julefest saman med ei større gruppe menneske. Då fekk dei høyra at dette var første gongen dei var blitt invitert til å sitta på stolar i lag med andre folk. Då eg sjølv møtte dei, var eg veldig nøye med å ta kvar og ein av dei i handa og helsa venleg på dei. Slike «småting» er dei ikkje vane med, men for meg og for vennene i CLAAS er det viktig å visa at alle har den same verdien som menneske, uansett kven dei er eller kva dei opplever seg å vera – og uansett om me er enige om val av livsstil eller ikkje.

Overraskande

Då eg først høyrde om dei transkjønna i Pakistan, blei eg overraska. Eg hadde ikkje venta at denne gruppa skulle stå fram så openlyst i eit samfunn som er så sterkt prega av islam – og det i ein ganske konservativ og på mange måtar intolerant form. Men det viser seg at fenomenet har ei lang historie i Sør-Asia, også innan det islamske mogulriket som rådde over store delar av India mellom 1500-talet og 1800-talet. På den tida var det ikkje uvanleg at evnukkar hadde framståande posisjonar i hoffet til stormogulen, i hæren eller i administrasjonen. Då det britiske imperiet koloniserte India, blei det derimot forbode å framstå som transkjønna, og i dag er det også store grupper som er sterke motstandarar mot gruppa.  

Ein annan ting som overraska meg, var at pakistanske transkjønna er offisielt anerkjent som eit «tredje kjønn». Dette skjedde i 2018, då parlamentet i Pakistan vedtok «The Transgender Persons (Protection of) Rights Act». Lova stadfestar dei transkjønna sine grunnleggande rettar, lar dei velja kva kjønn dei skal registrerast som på offisielle dokument, gir dei stemmerett og arverett i tråd med det kjønnet dei har valt. Lova seier også at staten skal etablera trygge hus for transkjønna, og bygga eigne fengsel for dei. Likevel er det ikkje mange som har registrert seg offisielt som transkjønna. Med eit folketal på over 220 millionar, er det berre litt over ti tusen transkjønna, altså 0,005%. Det er mogleg at det reelle talet er høgare.  

Islam og dei transkjønna

Det kan virka som at det er lettare for muslimske samfunn å anerkjenna transkjønna menneske, enn homoseksualitet, som er direkte forbode både i Koranen og i islamsk tradisjon. Til dømes har framståande muslimske leiarar både innan sunni- og shia-islam akseptert kjønnskifte. Leiaren for Shia-muslimane, Ayatollah Khomeini erklærte kjønnsskifteoperasjonar lovlege innan islam i 1987, og året etter gjorde det anerkjente Sunni-universitetet al-Azhar det same.

I Pakistan blei det i 2018 offentleggjort ein fatwa som gir transkjønna visse rettar, inkludert det å gifta seg – rett nok med visse forbehold. Dersom t.d. ei transkvinne ikkje har «fysiske teikn» på begge kjønn, kan ho gifta seg med ein mann.

Elles er det mykje eg ikkje veit om dei transkjønna i Pakistan. Det eg skriv her, skrapar berre litt på overflata av fenomenet. Dei som har lyst til å vita meir, kan søka på «khwaja sira» eller «hijra community», så finn ein mykje lesestoff. For meg er i grunnen det viktigaste at vennene våre i CLAAS gjer noko for å verna denne sårbare gruppa mot overgrep og gir dei verdi som menneske.

Fagopplæring mot fattigdom

 Abid frå Peshawar i Pakistan gjekk på kurs for å læra seg å reparera mobilar. No er han i praksis for å læra meir, og snart kan han og dei andre på kurset sjå fram til jobb med fast inntekt.

Denne våren har NMS gitt støtte til eit arbeidstreningskurs for unge kvinner og menn i Pakistan for å hjelpa dei ut av fattigdom. Det er Peshawar bispedøme i Den pakistanske kyrkja som har ansvar for gjennomføringa av kurset, som hadde 21 deltakarar, sju menn og fjorten kvinner. Halvparten av kvinnene gjekk på sykurs og resten lærte seg skjønnheitspleie, medan mennene fekk opplæring i mobilreparasjon.

Les meir på Midtøstenbloggen til NMS 

Midtausten: Misjonsseminar inspirert av Paulus

 Ein av partnarane til NMS gir gode tilbakemeldingar frå eit seminar om misjon ein stad i Midtausten i mai. Seminaret var det første steget mot å etablera ein misjonsskule for nyetablerte kyrkjer i området. Visjonen er at kyrkja skal vera utrusta til å nå ut med evangeliet i samarbeid med lokale misjonærar, og at nye kyrkjer skal veksa fram.

Meir enn femti deltakarar frå mange ulike etniske og religiøse bakgrunnar, både kristen, muslimsk og annan bakgrunn, var med på dette kurset, og ifølge arrangørane er  det første gongen eit liknande arrangement har samla folk med så variert bakgrunn. På kurset gjekk dei gjennom 12 leksjonar om ulike tema: Personleg kall, misjonskall til kyrkja, bibelsk og teologisk grunnlag for misjon, lokal misjonshistorie, apostelen Paulus sine misjonsreiser og anna. Det var også sett av god tid til gruppesamtalar.

Deltakarane, både pastorar og lekfolk, vart oppmuntra til å reisa heim og velsigna andre med den undervisninga dei hadde fått.

Det skjer altså mykje spennande i Midtausten. Samtidig som fleire av dei lokale, gamle kyrkjene opplever tilbakegang på grunn av migrasjon, så skjer det ny tilvekst på andre område. Dette er også ein del av det store bildet. Tidlegare i vår møtte eg ein av leiarane i ein lokal misjonsorganisasjon som kunne fortelja meir om kva dei gjer og kor dei arbeider, men det kan ikkje formidlast via nettet. Be for dei som deler Guds kjærleik med folkeslaga i Midtausten! 

Som kristne i Vesten skal me ikkje gløyma dei gamle, etablerte kyrkjene i Midtausten. NMS samarbeider til dømes godt med den koptiske ortodokse kyrkja, og ønskjer å gjera det i framtida også. Organisasjonen har ikkje noko målsetting om å etablera nye kyrkjer i området. Samstundes ser ein at det ofte er vanskeleg for nye truande som ikkje har kristen bakgrunn å finna ein plass i dei etablerte kyrkjesamfunna. Dette er det mange grunnar til, ikkje minst sosiologiske og kulturelle. Derfor veks det no fram mindre grupper av nye små kyrkjefellesskap mange stader. Dei opplever ofte motgang. Det er som regel umogleg for nye kristne med muslimsk bakgrunn å endra offisiell religion på ID-korta sine; dei har vanskar med å finna ektefelle; borna deira blir offisielt rekna som muslimar; husforsamlingar blir mange stader ikkje tillatne - for å nemna nokre av utfordringane deira. Derfor treng dei også vår støtte og forbøn. Den gode sida ved dette, er at desse gruppene også er ivrige i vitnesbyrdet om Jesus, slik at Guds kjærleik blir delt med fleire. 

Kyrkja i Pakistan

Denne våren har mykje handla om Pakistan for min del, etter at eg begynte å arbeida i NMS som rådgivar for Midtausten og Pakistan. Endeleg fekk eg til eit besøk dit – tretti år etter at me prøvde første gong! Etter teologistudiet var det jo meininga at me skulle flytta til Peshawar, og eg skulle vera prest i Church of Pakistan. Slik gjekk det ikkje, og me enda opp i Egypt i staden. Men det er ei anna historie.

I april fekk eg eit kort besøk som turist til Pakistan, der eg var innom den norske ambassaden, møtte representantar for samarbeidskyrkja vår, Church of Pakistan, og eg fekk sjå arbeidet til den kristne organisasjonen Centre for Legal Aid Assistance and Settlement (CLAAS). CLAAS får norsk utviklingsstøtte frå Norad, kanalisert gjennom NMS. Dessutan har eg heile denne våren vore med på ulike digitale konferansar og møtt folk som på ulike måtar er opptatt av å støtta den kristne minoriteten i Pakistan.

Med meir enn 200 millionar muslimar, er Pakistan det nest største muslimske landet i verda, etter Indonesia. Landet blei oppretta som eit heimland for muslimar i 1947, etter at britane oppgav India og landet blei delt. Pakistan er dominert av sunni-islam, men har også ulike religiøse minoritetar. Både shia-muslimar, ahmadi-muslimar, sikhar, hinduar og kristne.

Dei kristne er ein liten minoritet i Pakistan, og på den offisielle statistikken utgjer dei ikkje meir enn 1,27%. Halvparten høyrer til Den katolske kyrkja, og resten er protestantar av ulike grupper. NMS samarbeider med Church of Pakistan. Denne kyrkja blei etablert i 1970 som eit økumenisk samarbeid mellom fire ulike kyrkjesamfunn, mellom anna den lutherske kyrkja som norske misjonærar hadde vore med og etablert nord i landet. Sidan dei siste misjonærane avslutta arbeidet sitt, har NMS halde fram med eit samarbeid med kyrkja, særleg Peshawar bispedøme. På turen min til Pakistan sist månad fekk eg ikkje til å besøka Peshawar, men fekk treffa preses i kyrkja, biskop Azad Marshall og staben hans, som held til i Raiwind bispedøme i sørlege delen av storbyen Lahore i Punjab. Der fekk eg også møta den lokale presten, Yaqub Samuel, som me ser på bildet under. 

Dei kristne i Pakistan er svært glade for kontakt med kristne brør og søstre frå andre stader, og dei gjorde alt for at eg skulle føla meg velkommen i landet. Også for meg personleg var dette ei viktig reise, og eg håpar det lar seg gjera at eg får komma tilbake igjen. Lat oss huska på dei i bøn. 

Her er lenke til ein artikkel eg skreiv om tvangskonvertering og tvangsgifte:

https://nms.no/midtosten/2022/05/18/valdtekt-av-sjel-og-kropp/  

Endeleg tilbake til Egypt!

Foto: Maria Indrøy Risanger

Det er to og eit halvt år sidan NMS besøkte arbeidet som me støttar i Egypt. No når koronasituasjonen gjer det mogleg å reisa igjen, fekk eg og fire andre høve til å opphalda oss i landet i over ei veke i byrjinga av mars, og fekk god tid til å treffa personleg dei menneska som me elles berre har møtt elektronisk i det siste. Eg håpar også det kan leggast til rette for eit lengre opphald i Egypt seinare i år. 

Eitt av høgdepunkta på denne turen var besøk hos Bibelselskapet i Egypt. Sjølv om det ikkje var nokre barn her den dagen, kunne me levande forestilla oss korleis det var for borna som kjem hit for å oppleva og læra om korleis Bibelen vart til. Ei vanleg innvending frå mange i Egypt er at dei kristne har endra Bibelen. Men når borna lærer korleis den Bibelen dei har i dag stemmer heilt overeins med dei gamle grunntekstane, blir dei tryggare i trua si og kan svara på innvendingane. Her er ein video om korleis det er når borna besøker Bibelverda. 

Med meg på turen til Egypt denne gongen var Nils Endre Eikeland, Sonja Küspert, Emily Phuti Mogase og Maria Indrøy Risanger. Nils Endre er leiar for seksjon "WAMENA" i NMS, dvs. Vest-Afrika og MENA-regionen, inkludert Pakistan. Sonja har ansvar for å følgja opp NMS sine prosjekt på det koptisk-ortodokse senteret Anafora, og var der ei veke for å delta på eit seminar for kvinner som er utsett for vald og overgrep. Phuti er NMS sin rådgjevar for gender, altså kjønnsrelaterte spørsmål, og hadde møte med ein lokal organisasjon som brukar massemedia og gruppeseminar i arbeidet for å betra den mentale helsa til folk. Maria høyrer til i "KomInn", dvs. avdelinga for kommunikasjon og innsamling.  På bildet under er me på Anafora saman med biskop Thomas og Sara Hanna. 

Foto: Maria Indrøy Risanger. Frå venstre: Sara Hanna, Sonja Küspert, Nils Endre Eikeland, biskop Thomas, Geir Sakseid, Emily Phuti Mogase og Maria Indrøy Risanger. 

Det viktigaste med dette besøket no, var å pleia relasjonane med partnarane våre i Egypt, der me har fleire prosjekt enn dei som er nemnde her. Det er svært viktig å kunna møtast ansikt til ansikt av og til, og ikkje berre via ein skjerm. Personlege relasjonar betyr også svært mykje i den arabiske kulturen. Det gir oss også ein betre forståelse for arbeidstilhøva og levekåra til dei me samarbeider med for å vera med på å forkynna evangeliet, kjempa mot urettferd og utrydda fattigdom i denne delen av verda. 

Iran: Pastor Mattias fengsla igjen.

 To veker i fridom.  Det var alt iranske pastor Mattias fekk etter tre år i fengsel. 

I eit tidlegare innlegg stilte me spørsmålet om ein dom i iransk høgsterett varsla meir fridom for iranske huskyrkjer. Det var sjølvsagt for godt til å vera sant. Likevel må me halda fram med å be om endring. 

I dag fekk eg E-post frå Middle East Concern igjen, NMS sin partnar for menneskerettar i Midtausten. Dei skriv at pastor Mattias, ein av dei som slapp ut av fengsel ved nyttår, er fengsla igjen.   Abdolreza Ali Haghnejad, som er det offisielle namnet hans, vart arrestert saman med fleire andre i februar 2019 fordi dei involverte seg i huskyrkjer for konvertittar frå islam, og vart såleis rekna som ein trussel mot rikets sikkerhet. Les meir på
MEC sine eigne heimesider. 

Middle East Concern er ein kristen menneskerettsorganisasjon som NMS har støtta økonomisk sidan 1999. Organisasjonen vart starta i 1991 som svar på behov som kristne leiarar i MENA-regionen hadde gitt uttrykk for. MEC støttar menneske i MENA-regionen som er marginaliserte, diskriminerte eller forfylgde for å vera kristne eller for å bli kristne.