Bølla som ville ha Bibelen

Ein svær, kraftig kar med store musklar kom inn i ein av bibelselskapet sine bokhandlar i Egypt ein dag. Han oppførte seg uhøfleg og prøvde å skremma butikkpersonalet til å gi han ein gratis bibel. 

Dei sa til han at det ikkje gjekk an, og viste han biblane dei hadde til sals. Men han heldt fram med å kreva ein gratis bibel. Til slutt seier ein av dei til han at dersom han vil ha ei personleg gåve, kan han komma tilbake etter arbeidstid dagen etter, så vil butikkmannen gi han ein bibel som ei gåve frå han personleg. Det gjorde mannen. Dagen etter kom han tilbake og fekk Bibelen. Ei veke etter kjem bølla tilbake til bokhandelen, som ein heilt annan person. Han var audmjuk, høfleg og snill og ba om unnskyldning igjen og igjen, og insisterte på å betala for Bibelen. Men butikkmannen nekta å ta imot pengar. «Dette var ei personleg gåve frå meg til deg», sa han. Det endte med at mannen bestemte seg for å gi ei gåve som takk til Bibelselskapet.

Denne historia finn me i Bibelselskapet i Egypt sin årsrapport for 2022. Organisasjonen har no 19 slike bokhandlar spreidde omkring i landet. Dei fungerer som viktige støttepunkt for lokalkyrkjene og er eit viktig kristent nærvær i samfunnet. Med utgangspunkt i desse butikkane distribuerte Bibelselskapet i Egypt meir enn 2,5 millionar trykte bibeldelar i 2022. Meir enn halvparten av desse er for born, og det var ein auke på 54% samanlikna med året før. 215 tusen heile biblar og nesten 90 tusen nytestament vart distribuerte, saman med meir enn 2 millionar studiehefte og ulikt materiell for born. I tillegg kjem digitale bibelversjonar, som også har mange brukarar.

Ein 71 år gammal mann fortalde kor viktig lydbibelen var for han. «Dei første 69 åra av livet mitt, las eg nesten aldri i Bibelen. Eg las litt her og litt der, men eg kom meg aldri gjennom nokon av skriftene. Men dei siste to åra, etter at eg mista synet, har eg lytta meir enn eg las nokon gong på 69 år. Eg har fullført Det nye testamentet, og no les eg Det gamle testamentet. Omtrent annan kvar dag legg eg lydboka ut i sola for å lada batteriet. Å ha MegaVoice-Bibelen i handa er som å vera i kyrkja!»  

I tillegg til bokhandlane, driv Bibelselskapet i Egypt eit eige bibel- og aktivitetssenter for born, og dei skipar til mange lokale arrangement for å skapa blest om Guds ord. Alt dette bidrar til Bibelselskapet sitt mål om at Bibelen skal brukast av folk i Egypt. Bibelen skal vera lett tilgjengeleg, til ein pris folk kan betala, og i relevante format som gjer det kjekt å lesa og lett å forstå. Bibelselskapet er ein organisasjon som har tillit på tvers av kyrkjene i Egypt, og NMS har støtta organisasjonen sidan 2008. Støtta vår er med på å gi økonomisk grunnlag til å drifta to bokhandlar i Kairo.

Teksten ovanfor vart først publisert på NMS sin "Midtøstenblogg".  

Neste månad planlegg kona mi og eg eit månadsopphald i Egypt for å følgja opp NMS sine ulike partnarar i landet, og mellom dei er Bibelselskapet. Me gler oss!

Bok: Roman om egyptisk TV-predikant

Sist eg var i Kairo gjekk eg inn i ein bokhandel på Zamalek som ligg i 26. juli-gata. Det var ein kveld i slutten av oktober, eg var ferdig med arbeidet for dagen, og hadde litt tid til å slappa av. Eg likar å sjå meg om i bokhandlar, men eg er veldig kresen med kva eg kjøper med meg. Denne kvelden fall augo mine på ei bok med tittelen «The Televangelist», og eg blei nysgjerrig. På vaskesetelen las eg at romanen handla om ein berømt egyptisk TV-predikant som var beundra av så vel husmødre som politikarar for måten han underviste islam til folket på. Men når han blir kontakta av ein mann som står presidenten nær, blir han dradd inn i eit nett av politiske intriger.

«The Televangelist» er ein litt rar tittel, for det får oss til å tenka på amerikanske kristne TV-predikantar, medan dette er ein muslimsk sheikh. Etter kvart som me får bli kjent med Sheikh Hatem, forstår eg at han strevar med ein del av dei same tinga som prestar i Norge også må tenka på: Folk er slett ikkje alltid interessert i dei grundige forklaringane, men vil ha dei enkle svara. Derfor seier ikkje Sheikh Hatem alltid alt det han eigentleg tenkjer. Dessutan må han som TV-predikant tenkja på kva produsentane vil ha, kva som generer inntekter til kanalen – og kva styresmaktene vil tolerera.

Det som gjer boka særleg interessant for meg, er dei ulike tema som forfattaren tar opp undervegs. Me får ein grundig diskusjon om muslimar som konverterer til kristendommen, eller vise versa, om diskusjonen mellom tradisjonalistar og «liberale» musliar, om tilhøvet til sufiordenar og shiamuslimar, og me får innblikk i korleis styresmaktene kontrollerer all offentleg religion og overvaker alle viktige aktørar. Boka er ikkje den enklaste å forstå – til dømes når forfattaren brukar mange sider på å diskutera «mu’tazila»-retninga, ei rørsle frå tidleg islamsk historie som utvikla ein eigen form for islamsk rasjonalisme.  

Samstundes er romanen ei bok om kjærleik og svik, om løgn og bedrag på mange plan, og boka har ein overraskande slutt som eg ikkje kan avsløra her.

Forfattaren, Ibrahim Essa, er ein kontroversiell og kjent egyptisk journalist og TV-kjendis som har vore nokså frittalande, og vore med å starta ulike aviser og vekeblad. Han har ein klar front mot muslimbrørne og andre islamistiske rørsler, som t.d. i dette innlegget.   

Konvertering er eit viktig tema i boka til Ibrahim Essa. Sjølv om han diskuterer dette grundig, til dømes ved å gjenfortelja historia til Mohamed Mansour, Azhar-sheikhen som blei kristen på slutten av 1800-talet, føler eg ikkje at han verkeleg klarar å komma på innsida av sjela til dei som byrjar å tru på Jesus i dag. Det blir noko overflatisk ved det, og alt kokar ned til sosiologiske og psykologiske forklaringar.

Alt i alt kan eg anbefala boka – iallfall til dei som er litt over gjennomsnittet interessert i arabisk og egyptisk kultur og samtid.  Boka er tilgjengeleg t.d. frå Amazon både i paperback og kindle e-versjon. 

 

The Televangelist

Fofattar: Ibrahim Essa

Cairo, The American University in Cairo Press, 2016

Arabisk utgåve: Mawlana 2012 

https://www.amazon.com/Televangelist-Novel-Hoopoe-Fiction-ebook/dp/B01DYHXXK4

Presten med den ville draumen

Pastor John Samy, Maher Rizkallah og underteikna ved tomten.

«Du er ein gal prest! Vil du begynna på nytt ein ny plass no når du har brukt ein mannsalder på å bygga opp denne store kyrkjelyden frå ingenting? Du kunne slappa av og ha det trygt resten av livet, og så tar du ein ny jobb med ein brøkdel av inntekta du har no?» Slik reagerte dei i kyrkja då pastor John Samy bestemte seg for å planta ny kyrkjelyd i Kairo. Kanskje kan me vera med på å realisera draumen hans.

Eg kjenner pastor John frå den tida han var ung pastor i Omraniyya, ein folkerik bydel i storbyen ved Nilen. Eg møtte han i samband med arbeidet mitt i ungdomsbladet «Magalla», der han var med som frivillig rådgjevar for redaksjonen, og han inviterte meg til å preika i kyrkja hans eit par gonger.

No har 55-åringen doktorgrad i teologi, og har vore leiar for kyrkjeplantingsavdelinga i Nilsynoden, Den evangeliske kyrkja i Egypt. Etter 27 år i same kyrkjelyd valde han å bli hyrde for ein mindre kyrkjelyd i Maadi, sør i byen, og dei tar no sikte på nybrottsarbeid i Zahraa el-Maadi, ein ny bydel like ved ørkenen. Området har lenge vore tilhaldsstad for zabalinane, søppelhentarane, som lever av å samla og resirkulera det andre kastar. Då me budde i Kairo for mange år sidan, var det zabalinane frå Zahraa el-Maadi som henta søppelet vårt med eselkjerre kvar veke. I dag er området blitt ein ny bydel der mange frå middelklassen kjøper leilighet.  Pastor John sin draum er å bygga opp ein kyrkjelyd med plass for alle samfunnsklassar, der dei som har meir kan hjelpa dei aller fattigaste, slik at livet blir betre for dei.

Staten har gitt kyrkjetomt

I dag er den vesle kyrkjelyden utan eige kyrkjebygg, og har inntil vidare fått låna lokale i den katolske kyrkja. Men dei har fått beskjed om at dei snart må ut derfrå, og treng ein eigen stad å samlast. Heldigvis har dei fått tildelt eit mål jord til å bygga kyrkje på, men det er langt opp og fram før eit bygg står på plass. Landmålarar frå Kairo by var ute og målte opp tomten og skreiv ut eit målebrev tidlegare i år. Dette er ein del av politikken til regjeringa til president Sisi, som er ganske positiv til kyrkja, og opptatt av at det skal vera kyrkjer i nye bydelar, ikkje berre moskear.  Planen til pastor John og kyrkjelyden hans er at så snart alle papir og planar er i orden, skal dei gå i gang med å bygga ein mur rundt tomten og få ein vaktmann til å bu der. Det må til for å sikra at ingen andre tar seg til rette og bygger noko på tomten. Så vil dei så snart dei har midlar til det, begynna å bygga, noko enkelt til å byrja med, og så vil dei utvida etter som kyrkjelyden veks.

Folk er viktigare enn kyrkjebygget

Likevel er det ikkje sjølve kyrkjebygningen som er det viktigaste for pastor John, men folket som dei kan tena gjennom å vera til stades i drabantbyen. Her er det mange behov, særleg overfor dei fattigaste, og dei ønskjer å ha ei heilskapleg tilnærming til kyrkjelydsbygginga. Dei som har midlar, skal lærast opp til å gi, og dei som har behov for hjelp, skal få det. Dei fattige treng undervisning helse og personleg hygiene, skulegang for borna. Og alle treng det åndelege budskapet frå evangeliet om Jesus. Men, som pastor John seier det, Jesus var også opptatt av å dekka dei fysiske behova til folket han møtte.

Hundre frivillige

Eg kjem akkurat frå «Use Your Talents»-konferanse i Kamerun, og det fortalde eg pastor John om – korleis kyrkjene i Sentral- og Vest-Afrika var samla for å dela erfaringar om korleis dei kan bruka dei lokale ressursane sine for å utvikla lokalsamfunna sine. Så me snakka litt om kva talent dei har i kyrkjelyden. Dei har no rundt hundre frivillige. Det er t.d. songarar og musikarar, søndagsskulelærarar og barne- og ungdomsleiarar og folk med diakonale oppgåver som er med i besøksteneste. Det er eit godt utgangspunkt for å bygga vidare på kyrkjelyden, men enno er det langt igjen til at dei har råd til å betala det som er gjennomsnittsløna til ein pastor, og pastor John må enno ei stund klara seg med ein god del mindre enn han hadde før han slutta i kyrkjelyden han bygde opp i Omraniyya. «Eg ville ut av komfortsona», seier han, og slik har det blitt.   

Eg håpar at nokre norske kyrkjelydar som har misjonsavtale med NMS om Midtausten, kan vera interesserte i å etablera venskapsband med denne kyrkja, og kanskje kan me få til eit samarbeidsprosjekt med NMS. Personleg vil eg iallfall vera interessert i å følgja med i korleis det går med nybrottsarbeidet ikkje langt frå der me budde for 20-30 år sidan.  

Forsvar for trusfridom i Midtausten

I eit land i Nord-Afrika blei ein ung mann arrestert og skulda for fråfall frå islam. Obligatorisk straff for dette er døden. Dette er ei av sakene som Middle East Concern (MEC) har jobba med i det siste. Eg er i Aten på medlemsmøte i organisasjonen som NMS har vore medlem i sidan 1999. Saka til den nordafrikanske mannen er ei av om lag 300 saker som MEC jobbar med gjennom eit år, i samarbeid med andre organisasjonar. Nokre saker blir løyst fort, andre kan dra ut i lang tid. Heldigvis er han no i praksis ein fri mann. Det nyttar å gjera ein innsats for kristne som blir forfylgde for trua si.  

Eg skriv dette på flyplassen på veg heim. I går ettermiddag var eg turist i den greske hovudstaden eit par timar, og tok den obligatoriske turen opp på Akropolis for å sjå på ruinane av gamle tempel. Eg fekk klatra opp på Areopagos, ein fjellknaus like nedanfor, der apostelen Paulus i si tid hadde den berømte talen sin til dei atenske mennene. Han hadde rusla omkring i byen og sett på alle heilagdomane, og funne eit altar der det stod skrive: ‘For ein ukjend Gud’». Det som de tilbed utan å kjenna, er det eg forkynner dykk (Apg 17,23).

Ein av dei andre deltakarane på medlemsmøtet i MEC fortalde meg om eit tilfeldig møte han hadde hatt med ein muslimsk mann i eit anna land. Denne hadde først snakka varmt om islam som den sanne religionen, og min venn hadde ikkje sagt imot, men berre sagt at han kunne fortelja han om Jesus, som kunne gi han ekte fred. Då opna den andre seg opp og sa han hadde hatt ein draum. Fleire gonger den same draumen. Han hadde sett profeten, og han var omgitt av mørke og frykt. Så hadde han sett ein lysande skikkelse, og han forstod at det var Isa al-Masih – Jesus Kristus. «Her er me to i ein storby på fleire millionar» sa min venn. «Trur du det er tilfeldig at me møttest her i dag?» Så fekk dei ein fin åndeleg samtale om Jesus og den fred han kan gi til alle som trur på han. 

Det er mange slike og liknande møte som skjer i dag over heile verda. Sakte veks det fram ei kyrkje av nye truande mange stader, også i det som har vore kjerneområda til islam i fjorten hundre år. Det er mange grunnar til det. Evangeliet er no tilgjengeleg for folk på ein heilt annan måte enn før gjennom TV, internett og sosiale media. Ufridom og politisk undertrykking frå islamistiske retningar har gjort at mange søker eit alternativ til den religionen dei har vakse opp med. Dette ser me tydeleg både i Iran, Syria, Afghanistan og andre land.

Dei som kjem til tru på Jesus, får ofte problem, både med sin eigen familie, på arbeidsplassen og med styresmaktene. Då har dei behov for hjelp, og det er dette MEC jobbar med. Organisasjonen blei stifta for om lag 30 år sidan, på initiativ frå arabiske kyrkjer som såg behovet. Sidan den gongen har talet på menneske som har komme til tru på Jesus auka stort, og dermed er det også eit aukande behov for hjelp. Heldigvis er det ikkje alle som opplever like store problem som han som risikerte dødsstraff. Mange av sakene som MEC jobbar med, er mindre dramatiske, og dei er ikkje alltid relatert til islam.   

I Israel har MEC gitt støtte til ein messiansk organisasjon (jødar som trur Jesus er Messias) som ikkje fekk den skattefridomen dei hadde krav på, fordi ein ekstremistisk ortodoks jøde sat i ein nøkkelposisjon og nekta dei denne økonomiske støtten. Etter fleire år i ulike rettsinstansar nådde dei fram i høgsterett, og saka er avslutta.

Ei sak som ikkje er avslutta, er frå Libya, og gjeld ein mann som er dødsdømt for fråfall frå islam. Libya er eit land som blei kasta ut i kaos under den såkalla «arabiske våren» i 2011. Etter eit opprør mot president Muammar Gaddafi, gjekk NATO-styrkar – inkludert norske – til massive flyåtak mot landet, og det endte med at Gaddafi blei drepen. (Norge var altså medansvarleg for dette kaoset, som også har spreidd seg sørover til Mali.) Seinare har det vore borgarkrig og ulike forsøk på å få i gang nasjonal einskap, men det har vist seg svært vanskeleg, og lokal milits har stor makt. Ein slik milits vest i landet arresterte ein ung mann som hadde konvertert til kristendommen for fire år sidan. Den lokale domstolen har skulda han for fråfall med utgangspunkt i ei lov frå perioden 2012-2014, og ifølge denne lova er det dødsstraff for fråfall. Den nasjonale regjeringa har kansellert lovene frå denne perioden, men på grunn av interne maktkampar er domstolane frie til å velja kva lover dei vil ta utgangspunkt i.  Den unge kristne mannen blei også pålagd å kunngjera dommen i ei lokal avis og ein nærradiostasjon. Han måtte også henga oppslag utanfor huset sitt, og han fekk ikkje ha advokat under rettssaka.  

Saker som dette, og mange andre, viser kor viktig det er med organisasjonar som Middle East Concern, som kan tala minoritetane sin sak når ingen andre gjer det. MEC har ein liten stab, men brukar det dei har av ressursar til å gi støtte til dei som er forfylgde fordi dei er, eller er blitt følgjarar av Jesus. 

Ny bokhandel i Nye Kairo?

 

I Bibelselskapet i Egypt drøymer dei om å opna ein bokhandel i den nye hovudstaden som er under bygging aust for Kairo. Dei vil i så fall få eit strategisk bibelsenter plassert midt i handlesenteret i Nye Kairo, ein bydel på størrelse med Singapore.  

Eg fekk nylig tilsendt eit nyhetsbrev frå det egyptiske bibelselskapet. Der skriv dei at dei no går mot trenden når dei opnar fleire bokhandlar når mange elles i verda må stenga ned. Nedanfor er teksten til eit innlegg som er lagt ut på NMS sin Midtøstenblogg: 

I Egypt er Bibelselskapet sine bokhandlar mykje meir enn ein stad å kjøpa bøker. Dei er viktige senter som gjer Bibelen synleg og tilgjengeleg i det offentlege rommet. Derfor har dei no nyleg opna bokhandel nr 18 i ein by sør i Egypt, og har planar om å opna ei ny avdeling i den nye hovudstaden som er under utbygging 40-50 kilometer aust for sentrum av Kairo. Ein investor som svært gjerne vil ha ein bibelbutikk i kjøpesenteret sitt, har gitt dei eit svært godt tilbod om ein stad midt i handlesenteret i den nye bydelen.

Nye Kairo – stormannsgalskap eller framtidsretta planlegging?

Etter at president Sisi tok makta i Egypt for snart 10 år sidan, sette han snart i gang stortstilte planar for utbygging. Ikkje berre gravde dei eit nytt løp i Suez-kanalen, men han begynte også å planlegga bygginga av ein ny hovudstad i ørkenen mellom Kairo og Suez. Ein kan sjølvsagt setta spørsmålteikn ved desse planane. Er det uttrykk for ein president som ønskjer å skapa seg eit namn i historiebøkene, eller er det for å letta presset på den tett befolka storbyen ved Nilen?

Den egyptiske hovudstaden har blitt utvida fleire gonger gjennom historia, sidan den arabiske erobraren Amr ibn el-As etablerte hovudstaden Fustat i år 641 e.Kr, like ved festninga Babylon. Denne bydelen blir kalla «Det koptiske Kairo» på grunn av dei mange kyrkjene som ligg på eit lite område.

Godt og vel 300 år seinare erobra dei nordafrikanske shiamuslimske fatimidane Egypt, og grunnla ein ny hovudstad for kalifatet i nærleiken av den gamle. Den nye bydelelen fekk namnet al-Qahira, som tyder «Den sigrande». Det er dette som er det offisielle namnet på hovudstaden den dag i dag, sjølv om egyptarar flest kallar både landet og byen for Masr – eit namn som tyder «garnisonsby». Det har for øvrig same rot som det hebraiske Mitserajim, som er det namnet på Egypt me finn i den hebraiske Bibelen. Det er i denne fatimide-hovudstaden me finn alle dei kjende moskeane i «Islamic Cairo», som t.d. den verdskjende al-Azhar-moskeen.

Seinare er byen utvida i alle retningar og sentrum er blitt modernisert fleire gonger, til altså president Sisi no er i gang med å bygga «Nye Kairo». Den nye hovudstaden blir på størrelse med Singapore, og skal husa om lag seks millionar menneske. Her er lenke til ein film på YouTube om byggeplanane.

Bygginga har ikkje vore utan problem, men arbeidet er godt i gang, og den nye hovudstaden har også fått plass til ei kyrkje. Framleis er det mange kristne rundt om i Egypt som ventar på ein stad der dei kan halda gudsteneste, men presidenten ønskjer å demonstrera eit godt samhald mellom muslimar og kristne, og har aktivt støtta bygging av kyrkjer mange stader. I Nye Kairo fekk han dermed bygd ein ny katedral for den koptisk-ortodokse kyrkja – Kristi fødsels-katedral, eller Cathedral of the Nativity of Christ. Denne blei opna i januar 2019, og er den største kyrkja i Midtausten, med plass til 8000 menneske. Like ved ligg den endå større Al-Fattah al-Alim-moskeen. 

Den offisielle gode tonen mellom staten og den koptiske ortodokse kyrkja står likevel i sterk kontrast til den manglande fridomen til alle som er i opposisjon. Ytringsfridomen har endå dårlegare kår i dag enn før «den arabiske våren» som tok til i 2011, og staten slår hardt ned på meiningsmotstandarar.

NMS si støtte til Bibelselskapet i Egypt går til drift av to butikkar i Kairo sentrum. Dei er som sagt viktige senter for å gjera evangeliet tilgjengeleg for folk. Ein mann kom inn i ein slik butikk ein dag. Han kjende ikkje til kristendomen frå før, men fekk sjå eit vakkert hefte med Bergpreika, med tittelen «Ord som endra verda». Han kjøpte det og tok det med heim for å lesa det. Ei veke seinare kom han tilbake og kjøpte 100 eksemplar for å gi til naboar og venner!

Møte med dei transkjønna i Pakistan

 

Noko av det meir spesielle eg opplevde i Pakistan denne våren, var møtet med dei transkjønna. Eg har aldri hatt sansen for Pride og alt det står for, og du vil neppe sjå meg viftande med regnbogeflagget, men alle menneske må få lov til å leva livet sitt slik dei meiner er rett, utan å bli utsette for vald eller hatefulle angrep. Etter møtet med denne gruppa, har eg prøvd å finna ut meir om kva som er så spesielt med transkjønna i Pakistan og andre land i Sør-Asia.

Gruppa som står rundt meg på dette bildet, er ein «familie» av transkjønna. Dei bur i lag i eit fellesskap som blir leia av to guruar, dei to eldste i gruppa. Guruen si rolle er å ta vare på dei yngre og gi dei opplæring, medan dei får ein del av inntekta til dei yngre i gruppa. Dei fleste transkjønna i Pakistan er fattige, og dei lever av dansing, tigging og prostitusjon. Det siste vil dei helst unngå, men det kan ofte vera den einaste løysinga når livet er vanskeleg. Dei som livnærer seg av sal av sex, er svært utsette for kjønnssjukdomar eller vald.

Eg møtte denne «familien» på kontoret til CLAAS, den kristne menneskerettsorganisasjonen som NMS samarbeider med: Centre for Legal Aid Assistance and Settlement. Dei ivaretar rettane til menneske som er utsette for ulike typar overgrep. Det kan vera kvinner som blir slått av ektemannen, born som blir utsette for seksuelle overgrep, folk som må i fengsel på grunn av grunnlause skuldingar for blasfemi – eller desse transkjønna, som står aller nederst på samfunnsstigen.  

Det som CLAAS i første omgang har gjort overfor denne gruppa, er å gi dei litt pengestøtte, men framfor alt er det den personlege kontakten som har betydd mest for dei. Til dømes blei gruppa invitert på julefest saman med ei større gruppe menneske. Då fekk dei høyra at dette var første gongen dei var blitt invitert til å sitta på stolar i lag med andre folk. Då eg sjølv møtte dei, var eg veldig nøye med å ta kvar og ein av dei i handa og helsa venleg på dei. Slike «småting» er dei ikkje vane med, men for meg og for vennene i CLAAS er det viktig å visa at alle har den same verdien som menneske, uansett kven dei er eller kva dei opplever seg å vera – og uansett om me er enige om val av livsstil eller ikkje.

Overraskande

Då eg først høyrde om dei transkjønna i Pakistan, blei eg overraska. Eg hadde ikkje venta at denne gruppa skulle stå fram så openlyst i eit samfunn som er så sterkt prega av islam – og det i ein ganske konservativ og på mange måtar intolerant form. Men det viser seg at fenomenet har ei lang historie i Sør-Asia, også innan det islamske mogulriket som rådde over store delar av India mellom 1500-talet og 1800-talet. På den tida var det ikkje uvanleg at evnukkar hadde framståande posisjonar i hoffet til stormogulen, i hæren eller i administrasjonen. Då det britiske imperiet koloniserte India, blei det derimot forbode å framstå som transkjønna, og i dag er det også store grupper som er sterke motstandarar mot gruppa.  

Ein annan ting som overraska meg, var at pakistanske transkjønna er offisielt anerkjent som eit «tredje kjønn». Dette skjedde i 2018, då parlamentet i Pakistan vedtok «The Transgender Persons (Protection of) Rights Act». Lova stadfestar dei transkjønna sine grunnleggande rettar, lar dei velja kva kjønn dei skal registrerast som på offisielle dokument, gir dei stemmerett og arverett i tråd med det kjønnet dei har valt. Lova seier også at staten skal etablera trygge hus for transkjønna, og bygga eigne fengsel for dei. Likevel er det ikkje mange som har registrert seg offisielt som transkjønna. Med eit folketal på over 220 millionar, er det berre litt over ti tusen transkjønna, altså 0,005%. Det er mogleg at det reelle talet er høgare.  

Islam og dei transkjønna

Det kan virka som at det er lettare for muslimske samfunn å anerkjenna transkjønna menneske, enn homoseksualitet, som er direkte forbode både i Koranen og i islamsk tradisjon. Til dømes har framståande muslimske leiarar både innan sunni- og shia-islam akseptert kjønnskifte. Leiaren for Shia-muslimane, Ayatollah Khomeini erklærte kjønnsskifteoperasjonar lovlege innan islam i 1987, og året etter gjorde det anerkjente Sunni-universitetet al-Azhar det same.

I Pakistan blei det i 2018 offentleggjort ein fatwa som gir transkjønna visse rettar, inkludert det å gifta seg – rett nok med visse forbehold. Dersom t.d. ei transkvinne ikkje har «fysiske teikn» på begge kjønn, kan ho gifta seg med ein mann.

Elles er det mykje eg ikkje veit om dei transkjønna i Pakistan. Det eg skriv her, skrapar berre litt på overflata av fenomenet. Dei som har lyst til å vita meir, kan søka på «khwaja sira» eller «hijra community», så finn ein mykje lesestoff. For meg er i grunnen det viktigaste at vennene våre i CLAAS gjer noko for å verna denne sårbare gruppa mot overgrep og gir dei verdi som menneske.

Fagopplæring mot fattigdom

 Abid frå Peshawar i Pakistan gjekk på kurs for å læra seg å reparera mobilar. No er han i praksis for å læra meir, og snart kan han og dei andre på kurset sjå fram til jobb med fast inntekt.

Denne våren har NMS gitt støtte til eit arbeidstreningskurs for unge kvinner og menn i Pakistan for å hjelpa dei ut av fattigdom. Det er Peshawar bispedøme i Den pakistanske kyrkja som har ansvar for gjennomføringa av kurset, som hadde 21 deltakarar, sju menn og fjorten kvinner. Halvparten av kvinnene gjekk på sykurs og resten lærte seg skjønnheitspleie, medan mennene fekk opplæring i mobilreparasjon.

Les meir på Midtøstenbloggen til NMS